هوشمندی رقابتی

  1. تعاریف
  2. فرایندها
  3. گزارشات
  4. اینفوگرافیک

ضرورت هوشمندی رقابتی

 مفهوم هوشمندی رقابتی

  مدل هوشمندی رقابتی

 ضرورت هوشمندی رقابتی

 يكي از ويژگي‌هاي بارز عصر حاضر، تغييرات فزاينده در دانش بشري و عرصه‌هاي مختلف اجتماعي، اقتصادي، صنعتي، سياسي و تكنولوژيك است. در چنين شرايطي، شناخت ماهيت تغييرات و پيش‌بيني روندهاي آتي بازار، رقابت، فناوري، نوآوري، ترجيحات و الگوي رفتاري مشتريان از الزامات اساسي رقابت محسوب مي‌شود. اين قبيل موضوعات در كانون توجه هوشمندي رقابتي قرار دارد. در واقع هوشمندي رقابتي، هنر جذب و انتقال دانش از عناصر فراسازماني و محيط، طي قواعد خاص و ضوابط معين، به سازمان براي حفاظت از تهديدات رقابتي، شناخت و بهره‌برداري از فرصت‌هاي بالقوه و ساختن آينده است و مي‌تواند بر موقعيت رقابتي سازمان‌ها نيز تأثيرگذار باشد (Roach and Santi,2001).

 

در خلال سال‌هاي اخير، هوشمندي رقابتي به يكي از مفاهيم مهم مديريت تبديل شده و با فرهنگ سازمان‌ها عجين گشته است. افزايش هوشمندي رقابتي موجب مي‌گردد سازمان‌ها اطلاعات محيط اطراف را سريع‌تر و با دقت بيشتري تجزيه و تحليل كرده و نتايج حاصل را به طريق سودمند ذخيره و در مواقع مقتضي دردسترس تصميم‌گيرندگان قرار دهند. اين امر جريان تبادل اطلاعات و دانش را در بستر سازمان تسريع كرده و اثربخشي فرايند تفكر و تصميم‌گيري جمعي را به نحو چشمگيري بهبود مي‌بخشد. بدين ترتيب، مديران اجرايي با درك بهتر رقبا و محيط پرچالش رقابت مي‌توانند با تكيه بر ابزارها و تكنيك‌هاي خاص، اطلاعات مرتبط با قابليت‌ها، نقاط قوت و ضعف و ثبات رقبا را مورد بررسي قرار داده و نسبت به انتخاب راهبرد مناسب اقدام و همواره يك گام از رقبا جلوتر باشند (بیک‌زاده و اسکندری، 1389).

 مفهوم هوشمندی رقابتی

 نویسندگان مختلف، بر این باورند که هوشمندی رقابتی هنر جمع‌آوری، پردازش و ذخیره‌سازی اطلاعات است که افراد در تمام سطوح سازمان فراخور نیاز خود به آن دسترسی دارند و به آن‌ها کمک می‌کند که آینده خود را شکل داده و در مقابل تهدیدات رقابتی از آن‌ها حفاظت نماید. هوشمندی رقابتی باید قانونی بوده و به اخلاقیات احترام بگذارد. هوشمندی رقابتی، دانش را با استفاده از قواعد ویژه‌ای از محیط به سازمان منتقل ‌کند.

 

پیتر دراکر هوش را با دانش مرتبط می‌سازد. دراکر اطلاعات را داده‌های طبقه‌بندی شده، مرتبط و هدفمند می‌داند و اذعان می‌کند سازمان‌ها باید به منظور حفظ بقا، سیستم‌های توانمندی ایجاد کرده تا بتوانند ارزش افزوده تولید کنند. سازمان‌ها باید دانش محور بوده و متخصصانی در اختیار داشته باشند که عملکرد آن‌ها را هدایت کرده و تحت نظارت داشته باشند. این کار از راه بازخورد نظام یافته از همکاران، مشتریان و مدیران قابل دسترسی است (قاسمی و وظیفه‌دوست، 1387).

 

در یک مدل کلی که در سال 2006 توسط Bose ارائه گردیده است، پنج مرحله برای هوشمندی رقابتی مطابق شکل شماره 1 شرح داده شده است. در واقع فرایند هوش رقابتی، فعالیت جمع‌آوری، تجزیه و تحلیل و کاربرد اطلاعات در مورد محصولات، رقبا، تأمین‌کنندگان، شرکا و مشتریان برای نیازهای برنامه‌ریزی کوتاه و بلندمدت یک سازمان است (سپهوند و شریعت‌نژاد، 1394).

 

شکل شماره 1: چرخه هوش رقابتی (Bose, 2008)

hooshmandi 

 

 

 

مدل هوشمندی رقابتی دانشگاه فردوسی مشهد:

نظر به این مهم که یکی از عوامل ایجاد کننده مزیت رقابتی درسازمان‌ها، بهره‌مندی از هوشمندی رقابتی است، واحد هوشمندی رقابتی در دانشگاه فردوسی مشهد با هدف پایش مستمر محیط رقابتی تشکیل گردیده است که پس از انجام مطالعات اولیه و کارشناسی لازم توسط این واحد درخصوص تعیین مراحل اجرایی هوشمندی رقابتی در دانشگاه فردوسی مشهد، با توجه به سه ویژگی سازمانی نیازهای استراتژیکی، ساختار سازمانی و منبع تصمیم‌گیری به عنوان تعیین‌کنندگان ساختار اجرایی سیستم هوشمندی رقابتی، مدل اجرایی فرایند مورد نظر به صورت ترکیبی مابین ساختار متمرکز و غیرمتمرکز، احصا گردیده است به طوریکه هسته مرکزی هوشمندی رقابتی از طریق بازوهای اجرایی با حوزه‌های عملکردی در ارتباط است.

 

 

ارزیابی و تحلیل محیط درونی و بیرونی

 آینده‌ پژوهی

بازاریابی آموزش عالی

 

فرایندهای هوشمندی رقابتی دانشگاه فردوسی مشهد

چهارچوب فرایندی مدل هوشمندی رقابتی دانشگاه فردوسی مشهد، شامل فرایند‌های ارزیابی و تحلیل محیط درونی و بیرونی، آینده‌پژوهی و بازاریابی آموزش عالی می‌باشد که هر کدام در سطوح مختلف دارای فرایندهای متفاوتی می‌باشند اما در بخش‌هایی نیز مرتبط بوده و خروجی یک فرایند ورودی فرایند دیگر است.

 

ارزیابی و تحلیل محیط درونی و بیرونی

 ارزیابی و تحلیل محیط درونی و بیرونی دانشگاه فردوسی مشهد، توسط هسته مرکزی هوشمندی رقابتی ، در قالب فرایندهای ذیل انجام می‌گردد:

1.برنامه‌ریزی و نظارت هوشمندی رقابتی

2.گردآوری و سازماندهی اطلاعات

3.تحلیل و گزارش‌دهی

4.ارزیابی و بازخورد

 

آینده پژوهی

ضرورت آینده ­پژوهی

پیشرفت‌های بزرگ در عرصه علم و فناوری سبب شتاب گرفتن تغییرات در شرکت­ ها و سازمان­ ها شده و محیطی پويا که دايماً در حال تغییر و نوآوری است را پديد آورده است. داشتن استراتژی و برنامه عملی برای پیاده سازی آن­ از ضرورت­ های تضمین بقا و توسعه شرکت­ ها و سازمان­ ها است. موفقیت در اين مسیر مستلزم همکاری و هم فکری کلیه عوامل درونی و بیرونی سازمان‌هاست که با توجه به شناخت دقیق و عملی از وضعیت داخلی، منطقه ­ای و جهانی بايد صورت گیرد (نعمتی، چگینی و اورند، 1386). امروزه برنامه ­ریزی­ های بلند مدت و استراتژيک سازمان­ها بدون استفاده از علم آینده‌پژوهی کارايی واثربخشی لازم را نخواهد داشت و جوابگوی تمام شرايط ممکن آينده نمی‌باشد (عبدالشاه و خانجانی، 1391).

با توجه به شرایط بسیار پیچیده در جهان به شدت رقابتی و با دگرگونی‌هاي گسسته، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش‌عالی ایران به مثابه‌ی نهادهایی هوشمند، خودتنظیم و خودراهبر راهی جز سوق دادن برنامه‌ریزی‌هاي خود به سمت الگوي آینده‌اندیشی و آینده‌نگاري راهبردي در پیش ندارند. آینده‌اندیشی قبل از هر چیز رویکرد معرفت شناختی نوپدیدي به برنامه‌ریزي است. در آینده اندیشی، آینده‌هاي بدیل به صورت چهار مرحله ممکن، باورپذیر، محتمل و مرجح سطح بندي می‌شوند. دانشگاه‌هاي پیشرو جهان رویکرد آینده‌پژوهی را در کانون برنامه‌ریزی‌های خود قرار داده‌اند (فراستخواه، 1392).

مفهوم آینده‌پژوهی

آینده ­پژوهی یک حوزه­ ی پژوهشی نسبتا جدید است که قلمرو آن، همه عرصه­ های معرفت نظری و تکاپوهای عملی آدمی را در می‌نوردد و نتایج حاصل از آن می­تواند تأثیرات گسترده­ای در هر یک از این عرصه ­ها داشته باشد. هرچند که هر نوع پیش­بینی می­تواند غلط از آب درآید، ولی این مطلب نباید باعث شود که تلاش علمی و عقلانی برای مطالعه آینده صورت نگیرد و برنامه ­ریزی فقط بر اساس تجربه ­های قبلی یا سلیقه­ های شخصی انجام گیرد. آینده پژوهان با اتکا به این آموزه­ ی فلسفی که " آنچه قابل تصور است، امکانپذیر است " ، می­کوشند از<span dir

hoosh1

 

 

 

 

alexa